HISTORIA PARAFII

Jedlińsk był miastem prywatnym Mikołaja Jedlińskiego, herbu Nabrani, lokowanym na prawie magdeburskim w 1530 r. przywilejem Zygmunta I Starego. Prawa miejskie stracił w 1869 r. Właściciel ufundował w początkach XVI w. pierwotny kościół drewniany i wtedy też powstała tu parafia katolicka. W 1561 r. kościół został zajęty przez arian, dzięki protekcji Jedlińskich. Arianie założyli tu szkołę, sprowadzając nauczycieli z Rakowa. W tym czasie katolicy uczęszczali do kościołów w Lisowie, Wsoli i Błotnicy. W 1630 r. nabył Jedlińsk Stanisław Witowski i usunął arian. Parafia katolicka została ponownie erygowana w 1637 r. przez abp. Jana Wężyka. Dziedzic Witkowski w 1645 r. ufundował murowany kościół pw. MB Szkaplerznej i św. Stanisława bp. Poświęcony on został przez abp. Macieja Łubieńskiego. Jednak już w 1655 r. został doszczętnie zniszczony przez Szwedów, a wkrótce "morowe powietrze" zupełnie miasto wyludniło. Po tych nieszczęściach założono w 1661 r. szpital dla ubogich i starców, a przy nim kościół pw. św. Wojciecha, spełniający rolę świątyni parafialnej. W drugiej połowie XVIII w. gruntownie odrestaurowano kościół parafialny nadając tytuł św. Apostołów Piotra i Andrzeja, prawdopodobnie według projektu Jakuba Fontany, staraniem dziedzica Aleksandra Józefa Załuskiego i jego syna bp. krakowskiego Andrzeja Stanisława Załuskiego, który w 1753 r. kościół poswięcił. Konsekracji dokonał w 1773 r. biskup kijowski i czernichowski Józef Załuski, brat bp. Andrzeja. W latach 1976-1979 staraniem ks. Franciszka Borowskiego podjęto prace przy kościele zabezpieczając m.in. fundamenty i wieże. W latach 1994-1997 gruntownie odnowiono elewację zewnętrzną wraz z detalami architektonicznymi, a wewnątrz odnowiono zabytki i dokonano wiele przeróbek.

Kościół orientowany, barokowy, fasada zachodnia posiada dwie wieże, w szycie fasady znajduje się herb Junosza biskupa Załuskiego. Z parafii pochodził Sł. B. bp Piotr Gołębiowski, administrator diecezji sandomierskiej. 9 września 1995r. obchodzono 350-lecie istnienia kościoła i , pod przewodnictwem kard. Józefa Glempa, modlono się przy chrzcielnicy o beatyfikację bp. P. Gołębiowskiego.

KALENDARIUM

1530 Dziedzic Mikołaj Jedliński uzyskał od króla Zygmunta I pozwolenie na założenie miasta; on też wystawił pierwszy drewniany kościół w Jedlińsku (zajęty przez arian w latach 1561 - 1630). 1637 Arcybiskup gnieźnieński Jan Wężyk ponownie eryguje parafię. 1645 Stanisław Witowski, wnuk Jana Kochanowskiego, ukończył budowę kościoła p. w. Matki Bożej i św. Stanisława wraz z dzwonnicą. Nowy kościół konsekrował arcybiskup gnieźnieński Maciej Łubieński. 1655 Najazd wojsk szwedzkich, pożar świątyni i grabież rzeczy kościelnych. 1694 Odbudowa świątyni przez Aleksandra Załuskiego. 1695 Chrzest Andrzeja Stanisława Załuskiego, późniejszego biskupa krakowskiego. 1702 Chrzest Józefa Andrzeja Załuskiego, późniejszego biskupa kijowskiego. 1752 Biskup krakowski Andrzej Stanisław Załuski dokonuje gruntownego remontu kościoła, który „od fundamentów wzmocnił, odrestaurował i ozdobił”. 1758 Biskup Andrzej Stanisław Załuski ofiarował świątyni monstrancję oraz obraz do głównego ołtarza „Powołanie świętych Apostołów Piotra i Andrzeja”, namalowany przez Tadeusza Kuntze-Konicza. 1773 Biskup Józef Andrzej Załuski dokonuje konsekracji świątyni, która otrzymała za patronów Świętych Apostołów Piotra i Andrzeja. 1794 Tadeusz Kościuszko przyjął srebra kościoła jedlińskiego „dla ratowania ojczyzny” i uczestniczył we mszy św. polowej. 1845 Odnowione zostały obydwie wieże kościoła. 1846 Wizyta cara Mikołaja I. 1871 Wymienione zostały wiązania dachowe; dach pokryto blachą. 1902 Chrzest Piotra Gołębiowskiego, późniejszego biskupa, dziś Sługi Bożego. 1976 - 1979 Podbicie fundamentów pod całym budynkiem kościoła. 1982 - 1984 Odnowienie polichromii w nawie głównej. 1987 - 1994 Gruntowne odnowienie wnętrza świątyni (ułożenie nowej marmurowej posadzki, wykonanie ołtarza soborowego i ławek, remont i konserwacja organów i ambony). 1994 Rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego Sługi Bożego Biskupa Piotra Gołębiowskiego. 1994 - 1995 Wykonanie nowej elewacji zewnętrznej wraz z detalami architektonicznymi kościoła, dzwonnicy i plebanii. 1995 Jubileusz 350 - lecia świątyni parafialnej, uroczysta msza św. pod przewodnictwem Prymasa Polski ks. Józefa kard. Glempa. 2000 - 2007 Konserwacja zabytkowych obrazów; wykonanie 9 witraży w oknach świątyni. 2002 Stulecie urodzin Sługi Bożego Biskupa Piotra Gołębiowskiego. 2008 Odnowienie, konserwacja obrazów i złocenie detali architektonicznych w kaplicach bocznych: Matki Bożej i Pana Jezusa.

 

PROBOSZCZOWIE PARAFII JEDLIŃSK

1. Ks. Michał Dmowski (1630 - 1663) – pierwszy znany z imienia i nazwiska proboszcz parafii Jedlińsk. W czasie jego urzędowania syn właściciela ziem jedlińskich Stanisław Witowski, spełniając wolę swojego ojca, postawił w 1645 roku nowy kościół murowany, który został zniszczony przez Szwedów w 1655 roku.

2. Ks. Franciszek Chojnowski (1663 - 1674) – kanonik Wendeński

3. Ks. Aleksander Potkański (1674 - 1688) – pochodził z rodziny szlacheckiej z Potworowa

4. Ks. Franciszek Michalski (1688 - 1694) – scholastyk Kamieniecki

5. Ks. Jan Michał Zimerman (1694 - 1736) – kanonik Pułtuski.

6. Ks. Antoni Dynowicz (1737 - 1756) – podczas jego posługi w parafii w 1752 roku biskup krakowski Andrzej Załuski, właściciel dóbr Jedlińska, gruntownie od fundamentów odrestaurował kościół.

7. Ks. Jan Dynowicz (1756 - 1764) – brat poprzedniego proboszcza Antoniego.

8. Ks. Marian Porczyński (1764 - 1809) – kanonik Łęczycki, podczas jego pracy w parafii biskup kijowski Józef Załuski, brat biskupa Andrzeja Załuskiego, dokonał 25. lipca 1773 roku konsekracji kościoła. Pochowany pod chórem w kościele w Jedlińsku

9. Ks. Walenty Rudawski (1810 - 1839) – proboszcz parafii i dziekan dekanatu jedlińskiego. Pochowany na cmentarzu w Jedlińsku.

10. Ks. Jan Kloczkowski (1839 - 1884) – Dziekan dekanatu jedlińskiego. Pozostawił po sobie dwutomową kronikę parafii i kościoła w Jedlińsku. Z zamiłowania był historykiem oraz poetą i pisarzem. Wydał drukiem kilka książek o treści religijnej, kilkanaście pieśni religijnych, wiele kazań i nauk stanowych oraz spisał i nadał formę literacko – poetycką ludowej zabawie pod nazwą „ Ścięcie śmierci”. Zmarł w 72. roku życia i został pochowany na cmentarzu w Jedlińsku.

11. Ks. Paweł Pawłowski (1884 - 1897) – siostrzeniec Ks. Jana Kloczkowskiego. Pochowany na cmentarzu w Jedlińsku.

12. Ks. Franciszek Solarski (1897 - 1904) – przed objęciem parafii Jedlińsk był proboszczem parafii lisów. Pochowany na cmentarzu w Jedlińsku.

13. Ks. Julian Śliwiński (1904 - 1911) – w 1909 roku sprowadził ze Śląska do kościoła nowe organy firmy Riegera. Dzięki jego staraniom w kościele pojawiły się konfesjonały, ławki oraz umeblowanie zakrystii.

14. Ks. Bronisław Kwarciński (1911 - 1918) – ze względów zdrowotnych poprosił o przeniesienie i otrzymał probostwo w Sławnie koło Opoczna.

15. Ks. Hieronim Cieślakowski (1918 - 1919) – z Jedlińska został przeniesiony do parafii Góry Wysokie w okolicach Sandomierza.

16. Ks. Franciszek Góralski (1919 - 1958)  - wykonał wiele prac materialnych na terenie parafii i w kościele. Dokończył budowę nowej plebanii. Ogrodził cmentarz grzebalny i powiększył go od strony południowej. Przeprowadził gruntowny remont kościoła wewnątrz jak i na zewnątrz. Zatroszczył się o sprowadzenie do Jedlińska księdza wikariusza. Pierwszym wikariuszem w Jedlińsku został neoprezbiter ks. Jacek Przygoda. Ks. Franciszek Góralski w ostatnich latach przed śmiercią po operacji oczu stracił wzrok. Opiekunem chorego proboszcza i administratorem parafii był ks. Franciszek Gronkowski. Ks. Góralski jest pochowany na cmentarzu w Jedlińsku.

17. Ks. Wincenty Karwacki (1958 - 1975) – po przejściu na emeryturę zamieszkał w Jedlińsku w wybudowanym domu parafialnym. Pochowany na cmentarzu w rodzinnej parafii w Iwaniskach.

18. Ks. Tadeusz Borowski (1975 - 1987) – we współpracy z parafianami dokonał wymiany fundamentów pod całym kościołem. Odnowił bogatą polichromię w kościele, na nowo ogrodził cmentarz grzebalny i wybudował dwie kaplice z przeznaczeniem na punkty katechetyczne. Po 12 latach pobytu w Jedlińsku przeniósł się na probostwo do Kozienic a następnie do Skarżyska – kamiennej. Obecnie jako emeryt przebywa w domu księży emerytów w Radomiu.

19. Ks. Prałat Henryk Ćwiek (1987 - ) – dziekan dekanatu jedlińskiego, pełni funkcję proboszcza od 13. września 1987 roku po dzień dzisiejszy. Jest profesorem Seminarium Duchownego w Sandomierzu oraz Wyższego Seminarium Duchownego w Radomiu. Od początku jego przybycia do parafii prowadzone są liczne prace materialne przy kościele, budynkach parafialnych, kaplicach i cmentarzu grzebalnym. Jednocześnie Ks. Prałat sprawuje pieczę i troszczy się o sprawy duszpasterskie i dobro duchowe powierzonych mu wiernych.

 

Z parafii pochodzą

• ks. Kszysztof Chodowicz
• ks. Szymon Chodowicz
• ks. Wincenty Chodowicz
• ks. Krzysztof Cielniak
• ks. Aleksander Makulski
• ks. Janusz Smerda
• ks. Czesław Śmiechowski
• ks. Józef Jeromin (diecezja łowicka)
• ks. Adam Nowak (diecezja sandomierska)
• ks. Władysław Trojanowski (diecezja warszawska)
• o. Robert Kalbarczyk (Sch.P)
• ks. Marek Rudecki (SAC)
• s. Barbara Guzińska
• s. Teodora Kolbus
• s. Barbara Krzemińska
• s. Elżbieta Wieteska

Kapłani pochowani na terenie parafii

• ks. Franciszek Góralski
• ks. Czesław Jeromin
• ks. Jan Kloczkowski
• ks. Paweł Pawłowski
• ks. Franciszek Solarski
• ks. Kanonik Szymon Chodowicz